Enorme krater in ’t cultuurlandschap

Miljoenenkortingen, soms 30 procent minder dan de huidige Rijksbijdrage. Fors banenverlies. Verschraling van het culturele aanbod. Schrappen in de programmering. Met angst en beven volgen de Enschedese culturele instellingen de Haagse discussies over de bezuinigingen op kunst en cultuur. Als de aangekondigde plannen
van het rechtse minderheidskabinet doorgaan, betekent dit een forse aderlating voor de vier bedreigde (rijks)instellingen in de stad: Jeugdtheater Sonnevanck, Rijksmuseum Twenthe, Orkest van het Oosten en Nationale Reisopera (NRO). „Dramatisch!”, roept artistiek leider Flora Verbrugge van Sonnevanck. „Wij worden in het advies van de Raad voor Cultuur doodgezwegen. Dat is heel bedreigend. Dit is wellicht het einde van ons gezelschap.” Directeur Harm Mannak

van het Orkest van het Oosten is furieus door de korting van zo’n 2 miljoen euro die hij op zich af ziet komen. Als de voornemens van staatssecretaris Halbe Zijlstra doorgaan kost dat volgens Mannak alleen al de orkest- sector 1300 formatieplaatsen. „Een groot deel van de onslagen vallen in Enschede.” Mannak weet bijna zeker dat de economische schade die door de bezuinigingen wordt aangericht, uiteindelijk groter zal zijn dan de besparing die het rijk beoogt. „Het

gaat ook om de leefbaarheid in de stad en om de verbindingen met de mensen. Die kopen niet alleen een kaartje, maar eten hier een hapje en overnachten soms. Ze geven geld uit in de stad. En wat te denken van al het wachtgeld voor de mensen die er uit moeten?” Soortgelijke vrees heerst bij Guus Mostard van de NRO. De Reisopera krijgt een korting van 30 procent voor de kiezen. „ Ons hele productiebudget!”, stelt Mostard tot z’n grote ontsteltenis vast. Hij voorziet een pijnlijke reorganisatie onder de honderd mensen die bij de NRO in dienst zijn. „Dit advies is een klap in ons gezicht. Het is toch van de gekke dat alles naar Amsterdam gaat! Dit is een belediging voor de regio.” De bij de NRO vertrekkende Mostard voorziet een ‘forse krater in het Enschedese cultuurlandschap.’ De culturele instellingen die zo sterk afhankelijk

zijn van de rijksbijdrage laten het er niet bij zitten. Ze gaan zelf een stevige lobby voeren richting Haagse beleidsmakers en verwachten dat ook van gemeente, provincie en politiek. Er staat veel op het spel. Mannak: „Er gaan jaarlijks meer mensen naar culturele manifestaties dan naar voetbalwedstrijden!” Hoe gek het ook klinkt, hebben de dreigende kortingen ook een positieve kant. De culturele instellingen steken de koppen bij elkaar en smeden (samenwerkings)plannen voor de toekomst. Hier en daar valt best nog iets te besparen, weten ze ook zelf wel. „ Ja, we kunnen best nog wat ondernemender zijn”, beaamt Mannak. „ Maar je kunt niet verwachten dat dit 30 procent oplevert.” Wethouder Marijke Van Hees spreekt vandaag met enkele collegabestuurders met staatsecretaris Halbe Zijlstra over onder andere het advies van de Raad voor Cultuur.

Wellicht juridische stappen Orkest

Het is niet uitgesloten dat de „onzalige bezuinigingsvoorstellen” van het rijk op de culturele sector vanuit Enschede juridisch worden aangevochten. „Dit is gewoon onbehoorlijk bestuur”, zegt directeur Harm Mannak van het Orkest van het Oosten. Hij vraagt zich af of het hakken met de botte bijl juridisch wel overeind is te houden. „Dat gaan we zeker onderzoeken”, zegt hij. Mannak is er van overtuigd dat de aankondigde bezuinigingen in de huidige vorm niet haalbaar zijn.