Koester onze oude fabriekshallen!

De overblijfselen van Enschede’s textielverleden brokkelen steeds verder af. Letterlijk. Kijk maar om je heen. Fabrieken met hun hallen die nog overeind staan, vallen alsnog ten prooi aan de slopershamer. Meestal komen er dan woningen en winkeltjes voor in de plaats. Enschede was nooit zo zuinig op z’n verleden. Als je het cultureel erfgoed maar lang genoeg leeg laat staan, verpaupert het vanzelf. Dan komt er een ‘natuurlijk moment’ waarop je vaststelt dat sloop de enige mogelijkheid is, want een grondige opknapbeurt is veel te kostbaar.

Neem de Gherzi-weverij aan de Lage Bothofstraat, die DeWoon-plaats tegen de vlakte gaat gooien. Deze hal was onlangs nog het decor voor de indringende stadsopera MAAK. Het was een indrukwekkende voorstelling die menigeen naar de keel greep of een traan deed wegpinken. Deze opera voor, door en met Enschedeërs speelde zich af op de perfecte locatie. De Gherzi-weverij was gemaakt voor de stadsopera. Na afloop van de voorstelling wandelde publiek door de prachtige fabriekshal, diep onder de indruk van wat het zojuist had gezien, gehoord en ervaren.
Ik was er bij en dacht: we moeten de eigenaar van deze hallen - woningcorporatie DeWoonplaats alsnog op andere gedachten zien te brengen. Niks sloop. Laat de Gherzi-weverij alsjeblieft overeind staan. Spaar deze spannende ruimte en laat haar het toekomstig decor zijn voor nog veel mooie dingen. Dit historische gebouw is een uitstekende plek voor kunst en cultuur. Voor locatietheater, spannende experimenten, concerten, dans, ballet, mediakunst, tentoonstellingen,
themavoorstellingen, videoproducties, installaties, perfomances, noem maar op. Ja, waar is zo’n hal eigenlijk níet
geschikt voor? Natuurlijk, de boel is verpauperd. Het dak is zo lek als een mandje. Het kostte de organisatie van MAAK hoofdbrekens om de boel tijdig op orde te krijgen. Dat is goed gelukt. Buiten bulderden agregaten, binnen was het aangenaam warm. De verlichting was net zo perfect als de prestaties van acteurs, musici en koor en volgens deskundigen zit het wel goed met de akoestiek. Dus Woonplaats, slaap er nog eens een nachtje over!

Een week na de stadsopera opende in het vroegere textielmuseum Jannink de expositie ‘Erfgenamen’ de deuren. Wederom iets moois in een oude fabriekshal. De Janninkhal heeft al veel te lang leeg gestaan. Terwijl de museumruimte zich juist uitstekend leent voor tentoonstellingen en andere kunstuitingen. Aan de kunstenaars uit Horstlanden Veldkamp zal het niet liggen. Die willen maar wat graag vaker gebruikmaken van Janninks erfgoed. Dus opnieuw een oproep aan de eigenaar - jawel: weer DeWoonplaats - denk er nog een goed over na en bestem de hal voor kunst en cultuur.

In Roombeek kan het ook. Zie het Balengebouw en de Tetemfabrieken. Die blijven gelukkig overeind en krijgen een passende invulling ( Cremermuseum, kunstakademie en medialab). Verscholen in het hart van de stad staat nog een juweeltje: de prachtige ‘melkhal’ aan de Raiffeisenstraat. Ook dit industriële pareltje verdient een passende herbestemming. Gelukkig heeft de nieuwe eigenaar - Triodos Bank - al laten weten dat ze deze hal in de benen wil houden. Dat is een geruststelling van de duurzame bank die constant roept: volg je hart, gebruik je hoofd. Dat zouden er meer moeten doen.